Te Tauira Whāriki

E whā ngā wehenga o te mokopuna hei ahuahu mā tātou, ko tōna tinana, ko tōna hinengaro, ko tōna wairua, me tōna whatumanawa. Me kī ko ēnei ngā whenu o te whāriki. Me kī ko ēnei tonu te mokopuna. Me kī ko te mokopuna tonu te whāriki e rarangatia nei e tātou.

Tinana

Ko tēnei wehenga e pā ana ki te tipuranga me te whakapakaritanga o te tinana. Whakairatia ana te mokopuna tīmata ana ngā whakahaere hauora mō te whakatipu i a ia me te whakapakari i a rāua ko tōna kōkā. Kia eke pai ngā kai e tika ana mā rāua. Kia manawanui ki te atawhai, ki te whakaruru i te mokopuna i ngā wā katoa nō te mea he nui ngā mokopuna e whara ana i mua i te rua tau. Nā reira kia mataara tātou.

Mehemea ka whakaakona i te mokopuna kia ngākau hari, kia ngākau hūmārire, ka tino pakari te hauora o tōna tinana. Kia kaha te whakahau i a ia ki te hīkoi, ki te omaoma, ki te purei paoro, ki te pikipiki. Mahia ngā whakakoringa tinana ka taea e ia.

Kia mōhio te mokopuna ki ngā wāhi o tōna tinana me ngā mahi a aua wāhi, ā, kia mā katoa ngā whakahaere mōna me ngā whakaako i a ia. I tua atu i ēnei kia mau ki ngā akoranga o te ao tawhito mō ngā tikanga, ngā rongoā, me ngā kai ka pai māna. Kia kaha hoki te hopu i ngā tohutohu o te ao hou mō te oranga tinana o te mokopuna.

Ko ngā whakahaere mō ngā mokopuna kia tika tonu mā rātou, ā, kia eke ki ngā mahi ka taea e rātou. Heoi, kia maumahara, he nui ngā rerekētanga kei roto i tēnā reanga, i tēnā reanga, ā, he nui anō hoki ngā rerekētanga kei waenganui i tēnā mokopuna, i tēnā mokopuna. He mana motuhake tonu tō tēnā, tō tēnā.

Hinengaro

Ko tēnei wehenga e pā ana ki te pakaritanga o te hinengaro. Ka ako te tamaiti i te āhuatanga o tēnei mea o te whakaaro, ki te pupuri i te mana o roto ake i a ia, me te mana hoki o te ao whānui. Ka ako i ngā tikanga e tuku kaha nei ki te hinengaro mō ngā momo whakapono hei whakapakari i te hinengaro. Ka ako i ngā whakamārama o te Ao Māori Tawhito mō te Taiao, mō Te Pō, me Te Kore. Ka ako i ngā whakamārama o Te Ao Hou mō ngā Whakangaromanga Ao, mō te āhua o ngā wā o mua, me muri nei, ā, mō ngā wānanga hoki mō tōna āhua ake, me te take i whānau mai ai ia ki tēnei ao.

I ngā wā o mua, ka whakaritea e te hinengaro Māori ēnei taonga, te karakia me te mōteatea, hei kawe i ngā tūmanako o tōna hinengaro. Mā te karakia ka poua ki te hinengaro me te ngākau o te tangata, ngā hiahia kei roto i a ia–arā pea, ko te āwhina i tētahi atu, i a ia tonu rānei, ko te whai i tētahi mahi, ko te whai i tētahi taumata rānei. Ko tēnei whakamārō i te hinengaro he rite ki te tikanga o te whakatō kūmara o mua. Kāore hoki he rerekētanga ki ngā karakia e tukuna ana ki tētahi atua, pēnei i a Ihu Karaiti, i te Atua, i a Araa, i a Puta rānei.

Wairua

Ko tēnei wehenga e pā ana ki te pakaritanga o te wairua me tōna kotahitanga ki te taiao. Ka ako te tamaiti, he ōrite te āhua o ngā mea katoa o te taiao; ko te kiko o ngā mea katoa he ōrite katoa ō rātou pūngao. Ka wānanga mō ngā atua, me ō rātou tūranga i roto i te taiao. Hei whakamātautau mā te hinengaro anō. Ka hoki ki ngā tikanga o mua, ki ngā whakapono, ngā rapunga whakaaro, me ngā kitenga o te ao tawhito. Kimihia ngā karakia, ngā mōteatea, me ngā whakataukì. Wānangatia ngā mātauranga o te ao hou, te pūtaiao me ōna piringa, te rōpū tangata me ōna rerenga, te moana me ngā whetu. He ōrite katoa ō rātou pūngao. Pērā anō te tangata.

Whatumanawa

Ko tēnei wehenga e pā ana ki te pakaritanga o te whatumanawa. Ka ako te mokopuna i te huhua o ngā whakaputanga o tēnei mea, o te whatumanawa, mai i te puna aroha me te ngākau harikoa, ki te ngākau kino, ki te ngākau hinapōuri. Ko ēnei rerenga whatumanawa e whakaatu ana i te āhua o roto i te tinana. Ka ora te whatumanawa, ka ora te tinana. Ka takatakahia te whatumanawa, ka hē katoa te tinana. Mehemea e harikoa ana ngā whakapānga ngākau o te mokopuna, ka tipu he ngākau harikoa, tū māia, tū kiritau i roto i a ia.


Last updated: 6 May 2009