Part B
He purapura i ruia mai i Rangiātea
E kore e ngaro.
He Kōrero Whakataki
I roto i ngā mahi whakatipu tamariki-mokopuna he nui ngā mōhio kei tēnā, kei tēnā o tātou. Kei runga i tēnei tauira, te tauira whāriki ka whakamanahia aua mōhio e tautokohia ana e te whānau o tēnā, o tēnā kōhanga reo.
Ka taea e te whāriki te kawe ngā mahi katoa ka mahia i ngā kōhanga reo. Ka taea te tāmoko ngā moemoeā e whāia ana hei painga mō te mokopuna; ka taea te whakairo ngā huarahi huhua ki te toi o ngā mātauranga hei painga mō ngā mokopuna; ka taea te whakauru mai ngā kara o Rangi rāua ko Papa, me ā rāua tamariki hei whakahihiko i te tipu o te tinana, te hinengaro, te wairua, me te whatumanawa o te mokopuna. Kei runga i tēnei tauira ka taea e tātou te raranga ngā tūmomo whāriki katoa hei whakamana, hei whakakaha i te tipu o te mokopuna mō tōna ao. Ko te pūtake o Te Whāriki ko te mokopuna. Ko te mokopuna hoki te whāriki.
Ko tēnei marautanga e pā ana ki te katoa o ngā kōhanga reo kei raro i te maru o te Poari Matua o Te Kōhanga Reo. E eke pai ana ngā kaupapa whakahaere, ngā muka, ngā taumata whakahirahira me ngā whāinga ki ngā tūmanako mō ngā mokopuna i raro i ngā tikanga o Te Kōhanga Reo:
- kia whāngaitia te reo Māori ki ngā mokopuna;
- kia kōrerohia te reo Māori i ngā wā katoa;
- kia whakamanahia te mana āhua ake o ia mokopuna;
- kia whakamanahia te mana whakahaere o Te Kōhanga Reo whānau;
- kia ū pai te oranga nui o te mokopuna, ā-tinana, ā-hinengaro, ā-wairua, ā-whatumanawa
Ngā kaupapa whakahaere
Ko ngā kaupapa whakahaere e whā o Te Whāriki ngā papa i tohia hei hiki i tēnei marautanga. Ahakoa he aha ngā mahi e pā ana ki Te Whāriki me te whakatipuranga o te mokopuna, kia pūmau ki ēnei kaupapa.
Tuatahi, ko te whakamana i te mokopuna kia pakari ai te tipu o tōna tinana, o tōna hinengaro, o tōna wairua, me tōna whatumanawa. Mā te hauora o ēnei ka ngāwari te ako, me te tipu. Tuarua, kia ngākau kaha ki te kotahitanga o ngā whakahaere mō te ako me te ārahi i te mokopuna. Mā tēnei kaupapa e whakahikohiko ngā ihirangaranga o te mokopuna ki te ako, ki te tipu. Tuatoru, ko te whakatinana i te kaupapa o te whanaungatanga kia mōhio ai te mokopuna, ko wai ia, ā, i ahu mai ia i hea. Kua mōhio ia ki tōna whānau me ngā tāngata o tōna kāinga noho. Tuawhā, ko ngā hononga me ngā piringa i waenganui o te mokopuna me ngā tāngata katoa me ngā tamariki katoa ka pā mai ki a ia.
Te reanga mokopuna
Ka whai ake ngā kōrerorero mō ngā reanga mokopuna. Ka mīharo ki te whakairatanga i a ia, ā, ki a ia e tipu ana i te kōpū o tōna kōkā. Puta ana te ihi, te wehi, me te mana o te wahine me te whare tangata. I tua atu i tēnei, ko ngā wehewehenga o tōna tipuranga mai i a ia e pēpi ana, ki a ia e ngōki ana e hāereere ana, ki a ia e tamaiti ana haere noa ki te kura. Ka mōhio ko te tipuranga o tēnā, o tēnā, he rerekē. Ka mōhio ko te tipuranga o te tinana, o te reo, o te wairua, me ōna āhua katoa, nōna ake. Kia maumahara ki ēnei.
Te tauira whāriki
I roto i ngā kōrero mō te whāriki ka whakatinanatia ngā whenu ki te mokopuna. Ko tōna tinana tēnā. Kia pai te tiaki i a ia me te whāngai i a ia. Ko tōna hinengaro tēnā. Whāngaia ki te whakaaro whai hua, ki ngā iho mātauranga tokowhitu, ā, ka whakawātea i ōna whakaaro kia rere arorangi. Ko tōna wairua tēnā. Tauawhitia ki te korowai aroha kia pakari ai te tipu, kia tū māia ai ia i roto i tōna āhuru mōwai. Ko tōna whatumanawa tēnā. Tukuna te aroha whakaihi ki a ia me te atuatanga o ngā mea katoa kia ora ai tōna tinana, tōna wairua, tōna hinengaro, me tōna whatumanawa. Mehemea ka takatakahia te mokopuna e kore ia e tipu ki te ātaahuatanga o te tangata, e kore hoki ia e hiahia ki te ako.
Ngā taumata whakahirahira
Ko tēnei wāhanga ka whakahokia atu ki ngā whānau mā rātou e whakatau. Wānangatia, kōrerorerotia ngā tikanga me ngā mōhio hei tuku ki ngā mokopuna nō te mea ko ngā taumata whakahirahira ngā tūmanako mō ngā mokopuna. Ko ngā aho ēnei o te mana atua, te mana tangata, te mana reo, te mana whenua, me te mana aotūroa. Mā ēnei aho e kawe ngā akoranga kia pakari ai te tipu o tōna tinana, o tōna hinengaro, o tōna wairua, me tōna whatumanawa. I roto i ngā whakamārama mō ngā taumata ka tirohia ngā whakaputanga mō ngā mokopuna, ngā whakaohooho i ngā pakeke e taurima ana i ngā mokopuna, me ngā whakahaere hei whakamana i te akoranga a te mokopuna. I te mutunga, kia kaha te whakamātautau i ngā mahi whakaako i te mokopuna. Mā te aha tātou e mōhio ai kua ūngā akoranga e manakohia ana mā ngā mokopuna?
In this section